Haberler / Tarih Vakfı Basın Bültenleri
Bültenler
Arşiv
Etkinlikler
< Geri Dön
21.12.2016

VANGELIS KECHRIOTIS PERŞEMBE KONUŞMALARI
 
Mutfak ve Kültür: Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Yemek Tarihi

Gündelik hayatımızın en başat meselelerinden biri olan yemek, tarih çalışmalarında da giderek daha merkezi bir konuma gelmiş durumda. Tıpkı mutfaklar gibi kapıları, pencereleri birçok başka sahaya açılan; çekmecelerinden, dolaplarından çıkanlarla toplumsal, ekonomik, kültürel ve politik tarihi anlamamıza, yeniden düşünmemize imkân veren; tarihçilik harici disiplinlerle de kuvvetli bağlara sahip tam anlamıyla disiplinler arası bir çalışma sahası yemek tarihçiliği. Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi Türkiye tarihçiliği de genel olarak yemek tarihçiliğinde gözlemlenen bu hareketliliği yakından takip ediyor. Son yıllarda bu alanda giderek daha çok yayın ve bilgi üretildiğine, yeni yaklaşımlar ve sorularla alanın derinliğinin artmakta olduğuna tanık oluyoruz. Bir yandan detaylara, tekilliklere yönelik hassasiyetini koruyan, diğer yandan yemeğin insan hayatındaki merkezi konumuna denk düşer bir biçimde onu başka disiplinlerle ilişki halinde ele alan çalışmalar çoğalıyor.
 
Tarih Vakfı'nda, Vangelis Kechriotis Perşembe Konuşmaları çerçevesinde bu dönem çeşitli veçheleriyle Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi Türkiye tarihinde yemek konusuna odaklanacağız. Türkiye'de yemek tarihçiliği alanının inşasında rol oynamış isimler kadar, alandaki yeni çalışmalara da yer ayrılacak olan bu konuşma dizisinde mutfağın tarihini kültürel toplumsal, ekonomik ve çevresel bağlarıyla beraber; malzemelerden, tariflere, pişirme tekniklerine, araç gereçlerine, sofranın düzenine, adabına uzanan bir alanda konu edineceğiz.
 
 
Dönerden önce: 17. ve 18. yüzyıllarda İstanbul'da “sokak yemekleri”
Konuşmacı: Suraiya Faroqhi
İstanbul'un restoran kültürü yavaş yavaş on dokuzuncu yüzyılın son çeyreğinde oluşmaya başlayıp, esas olarak yirminci yüzyılda şekillenmiş olsa da aslında on altıncı, on yedinci ve on sekizinci yüzyıllardan beri şehirde hazır ve pişmiş yemek satın alan insanlar mevcuttu. İstanbul'da birkaç gün veya hafta geçiren tüccarlar, onların hizmetkârları, tekkelerde konaklamayan bekâr gezgin dervişler, medrese öğrencilerinden fazladan harçlığı olanlar muhtemelen yemek dükkânlarının ve seyyar yiyecek tezgâhlarının başlıca müşterileriydiler. Et pahalıydı, ancak sarayın ve ordunun ihtiyaçları doğrultusunda İstanbul'da büyük miktarlarda koyun ve az da olsa sığır kesiliyordu. Bu sayede pek çok sakatat çeşidi ve kelle görece uygun fiyatlardan satılabiliyor;  aşçılar, paçacılar, başçılar ve işkembeciler de bu sakatattan hazırladıkları yemeklerle hayatlarını kazanıyordu.  Ayrıca, anlaşılan on yedinci ve on sekizinci yüzyıllarda merkezi idare şehirdeki gayrimüslimleri aşçılık gibi yiyeceklerle ilgili mesleklerden uzak tutmaya çalışmaktan büyük ölçüde vazgeçmişti. Bu toleransın olası bir nedeni yiyecek dükkânlarının seyyahlar, tüccarlar, kentten gelip geçenler ve marjinal insanların karnını doyuruyor olmasıydı. Tabii kriz zamanlarında, mesela III. Selim (1789-1807) ve II. Mahmud (1809-1839) dönemlerinde bu kayıtsızlık hali değişmiş, toplum nizamına aykırı görülenler, en hafifinden payitahttan tahliye edilme riskiyle karşı karşıya kalmıştı. Belki de bu dönemde, tıpkı idarenin sakıncalı bulduğu diğer mekânlar hakkında olduğu gibi yemek tezgâhlarına karşı da sert tedbirler alınmıştı. Fakat bu husus gelecekte yapılacak bir başka araştırmanın konusu…
 
Tarih: 22 Aralık 2016, Perşembe
Saat: 18.30
Yer: Tarih Vakfı, Ragıp Gümüşpala Caddesi No: 10, Eminönü (Marmara Belediyeler Birliği Binası)
 
Suraiya Faroqhi kimdir?
 
Hamburg, İstanbul ve Bloomington/Indiana üniversitelerinde okudu. 1971-1987 yılları arasında ODTÜ'de, ardından Münih'te Ludwig Maximilians Universität Ortadoğu Tarihi ve Kültürü ve Türk Araştırmaları Enstitüsü'nde görev yaptı. 2007 yılından beri İstanbul Bilgi Üniversitesi Tarih bölümünde çalışmaktadır. Osmanlı iktisat tarihi ve toplumsal tarihi alanlarında, özellikle kent, gündelik hayat ve maddi kültür gibi başlıklara odaklanan çok sayıda çalışması bulunan S. Faroqhi'nin Türkçeye çevrilmiş olan eserlerinden bazıları şunlardır: Osmanlı'da Kentler ve Kentliler 1550-1650 (Tarih Vakfı, 1993), Hacılar ve Sultanlar 1517-1638 (Tarih Vakfı, 1995), Osmanlı Kültürü ve Gündelik Yaşam (Tarih Vakfı, 1997), Osmanlı Tarihi Nasıl İncelenir (Tarih Vakfı, 1999), Osmanlı İmparatorluğu ve Etrafındaki Dünya (Kitap Yayınevi, 2007), Osmanlı Zanaatkârları (Kitap Yayınevi, 2011), Osmanlı İmparatorluğu'nda Yollara Düşenler (Kitap Yayınevi, 2016).

 


  Share  Paylaş
Tarih Vakfı
Hakkında
12 kişilik Girişim Kurulu’nun çabaları ve 264 kurucu üyenin katkılarıyla 1991 yılında kurulan Tarih Vakfı’nın öncelikli amacı, tarihin bilimsel bir çalışma dalı olarak etkinleşmesini sağlamaktır. Devletten tümüyle bağımsız bir sivil toplum örgütü olan Tarih Vakfı’nın tüm kuruluş sermayesi kurucularının katkılarından oluşmaktadır. Vakıf aynı zamanda, Türkiye'nin ekonomik ve toplumsal tarihi alanında uzmanlaşan bir arşiv, kütüphane, araştırma, eğitim, yayın ve müzecilik kuruluşudur. Tarih Vakfı düzenlediği etkinlikler ve konusunda uzman yayınları ile Türkiye’de bilimsel tarihçilik bilincinin gelişmesinde ve yerleşmesinde önemli rol oynamaktadır. Vakıf’la ilgili daha ayrıntılı bilgi için www.tarihvakfi.org.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.